Prof. Dr. Orhan ÖZÇATALBAŞ
  07-08-2019 23:38:00

Tarımda Modernizasyon: Teknoloji ve İnsan

Tarım sektöründe insan faktörü tüm sektörlerde olduğu kadar önemlidir. Kırsal alanın temel şartları dikkate alındığında kırsal alanda değişim hızı genel olarak yavaştır ancak değişim hızını artırmak için önemli araçlar bulunmaktadır ve politika kararları söz konusu uygulamaları gerekçelendirerek düzenler. Tabi ki uzun dönemli hedeflere ulaşmak için söz konusu araçlar arasında eğitim ve yayım çalışmaları öne çıkmaktadır (Özçatalbaş, 2014) ve özel öneme sahiptir. Değişimin sosyo-ekonomik kalkınmayı gerçekleştirmeyi sağlamasına yönelik olarak bilinçli müdahalelere ve yönetime ihtiyaç bulunmaktadır

Şüphesiz her toplumda yenilikçiler (innovator) bulunmaktadır. Yenilikçilik günümüzde rakipler arasında rekabet avantajı sağlayan önemli kavramlar arasındadır. Esasen bireyin, içinde bulunduğu toplumun diğer üyelerine göre, yeni bir fikri erken benimseme derecesi, yenilikçilik olarak değerlendirilmektedir ve Rogers (2003)’a göre yenilikçiler; yeni fikirleri denemek ve yenilik getirmek için hazır bekleyen gönüllü kimselerdir ve bunların toplumdaki varlığı %3 kadardır. Yeniliklerin, teknolojilerin yayılma süreci bir belirsizlik azaltma süreci (an uncertainty reduction process) olarak ifade edilebilir ve yenilik(innovation) hakkında belirsizliği azaltmak içinse yeniliklerin beş temel özelliğinden yararlanılmaktadır. Bunlardan ilki olan yararlılık özelliği, ekonomik anlamda yeni teknolojinin eskisine oranla üreticiye daha fazla ekonomik kazanç getirmesiyle ilgilidir (Özçatalbaş ve Gürgen, 1998). Bu nedenle yeni teknolojinin uygulayıcıya sağlayacağı katkı ve fayda ikame edilecek olan teknolojiden daha ekonomik olmakla ilgilidir.

Tarımın Modernizasyonunda Dijital Teknoloji ve İnsan Kaynağı

Toplumdaki tüm bireylerin yenilikçi ve erken benimseyenler karakterinde olmaması tarımın modernizasyonu bakımından sistemli bir çalışmayı gerekli kılmaktadır. Kırsal alanda kısa-orta ve uzun vadeli değişimin ortaya çıkarılması yönünde; mevcut üretilmiş teknolojilerin etkin kullanımı kadar, Sanayi 4.0 ekosisteminde hayat bulan Tarım 4.0'ın uygun alanlarda benimsenerek yaygınlaştırılması büyük önem taşımaktadır.  Tabii burada dijital teknoloji uygulamaları için gerekli altyapının varlığı ve geliştirilmesi kadar önemli bir konu olarak, çiftçi kesimin değişim karşısındaki tutumu öne çıkmaktadır. Özellikle çiftçilerin yatırım yapma ve üretim uygulamalarını modernize etmede karşılaştığı finansal yetersizlikler sıkıntılar, yeni üretim araçlarını satın almadaki yetersizlikler ve krediye sınırlı erişim olması ve ayrıca  işgücünün yaşlanmakta olması önemli sorunlar arasındadır. Bu çerçevede işgücünün dijital becerilerinin sınırlı olması nedeniyle teknolojilerin benimsenmesi için eğitime ek yatırımlar yapılması gerekli görülmektedir. Ayrıca, yeni teknolojilere yatırım yapma istekliliği ve kabiliyetindeki eşitsizlikler, bölgeler arasında üretim kabiliyetlerinde önemli boşluklara ve farklılıklara yol açacaktır (EC, 2017). Yine tedarik zinciri yönetimi  konusu  özellikle yeni çalışma biçimleri ve iş modellerinin geliştirilmesine yönelik olarak Endüstri 4.0 döneminde önemli çalışma alanları içerisinde yer alacaktır, almaktadır.  İleri teknolojiler kullanan bir tarım işletmesi çok miktarda veri üretir ve söz konusu verilerin verimli kullanılması, yapılandırılmış veya yapılandırılmamış verilerin işlenmesini gerektirir. Nesnelerin ve Hizmetlerin İnterneti (IoTS: Internet of Things and Services) platformlarını kullanarak tarımsal unsurların ve tedarik zinciri boyunca bulunan bileşenlerin bulut üzerinden bağlantısı önem kazanmaktadır. Esasen Nesnelerin ve Hizmetlerin İnterneti, fiziksel ve sanal dünya arasındaki boşlukları kapatmakta ve güncel ve kapsamlı bir gerçeklik anlayışına dayanan katma değerli servislerin oluşmasını sağlamaktadır(Braun ve ark., 2018). Ayrıca, lojistik gelişmelerin anlaşılması yeni çözümlemelerin ortaya çıkması ve uygulanması için, tarımsal tedarik zincirindeki paydaşlar arasındaki bağlantılar büyük önem taşımaktadır.

Bu kapsamda tarımla ilgili hemen her alanda, tarım işletmesini dijitalleştirmek için yeni teknolojiler ve yazılımların ortaya konulması tek başına yeterli değildir, bununla birlikte fiziki ve gelişmiş bir telekomünikasyon altyapısına, uygun mevzuat düzenlemesine ve değişimi talep eden insan kaynağına ihtiyaç bulunmaktadır (Özçatalbaş ve Cebeci, 2019). Dolayısıyla gelinen teknolojik düzey dijital dönüşümün tüm zorluklarını çözecek durumda değildir. Bu çeçevede alanda uygulama alanı bulunan belirli sayıda çalışma bulunmaktadır. Bunlardan iki çalışma ile ilgili özet bilgi aşağıda sunulmuştur.

 
Gıda güvenliği ve izlenebilirlik!
Bugün gıda güvenliği ve izlenebilirlik tarımın dijitalleşmesine yönelik önemli çalışma alanları arasında yer almaktadır. Ürünlerin gıda zinciri boyunca üretimden tüketime olan hareketlerinin kaydedilmesi ve girdilerin tedarik zinciri boyunca yeni ürünlere işlenmesi ve birleştirilmesine katılan tüm ara uygulamalar önem taşımaktadır. Özellikle besin zincirinin takibiyle çözümlenen süreçler, toplum ve tüketici sağlığını korumak bakımından önemlidir. Bir şekilde tüketicilerin sağlığını tehdit etme olasılığı bulunan herhangi bir ürün serisinin piyasadan zamanında kaldırılmasını sağlamak için ürün ve üretimde kullanılan girdilerin takibi mutlak gereklilik haline gelmektedir. Örneğin gıda izlenebilirliği bakımından hayvancılık ve tavukçuluk üretiminde temel girdi olarak kullanılan karma yem ürünlerinin bilişim teknolojileriyle izlenebilirliğine yönelik olarak yem takip sistemleri ve yem tedarik zinciri boyunca karakteristiklerini izlemek ve takip etmek için tasarlanmış bilgi kayıt sistemleri söz konusudur. Bu amaçla TÜBİTAK-TOVAG tarafından desteklenen “Karma Yem Sanayinde Ağ Tabanlı Bir İzlenebilirlik Sistemi Tasarımı ve Uygulaması Projesi” kapsamında Cebeci ve ark.(2009) tarafından geliştirilen coğrafi izlenebilirlikle yem tedarik zinciri üzerine yapılan projede özellikle karma yem ve entegre kanatlı hayvan eti endüstrilerine odaklanılmış ve "FeedTRace" adıyla yem izlenebilirlik sistemi kurulması hedeflenmiştir. Çalışmada karma yem tedarik zinciri yönetimini geliştirmek, yem güvenliğini ve kalite kontrolünü arttırmak ve karma yem endüstrisinde izlenebilir ürünlerle pazarlama yeterliliklerini geliştirmek konuları üzerinde çalışılmıştır. 

 
Dijital teknolojiyi öğrenmek!
Dijital veya akıllı tarıma geçiş için gerekli olan fiziki çevre ve yazılımlarla ilgili konular yanında eşzamanlı olarak söz konusu teknolojileri uygulayacak olan kesimlerin yeteneklerinin geliştirilmesine yönelik uygulamalar da büyük önem taşımaktadır. Bu kapsamda  bir örnek olarak; Özçatalbaş(2009) tarafından geliştirilen ve Türkiye‟de ilk kez kırsal alanda, köylerde bilgi teknolojisinin en önemli aracı olan bilgisayarın çiftçiler tarafından dijital teknolojiyi öğrenme ve yayım amaçlı kullanımına odaklanan  projeden söz etmek gereklidir. Söz konusu proje 1,5 milyon TL bütçeyle Avrupa Birliği Merkezi Finans ve İhale Birimi (EU-CFCU-TR) tarafından desteklenmiş ve  Burdur Ziraat Odası Başkanlığı tarafından yürütülmüştür. “Burdur İlinde Tarımsal İş Gücünü Geliştirme ve Doğru Tarımsal Üretim Tekniği Uygulamalarının Benimsetilmesi Projesi” ile tarım üreticilerinin bilişim teknolojilerini üretim alanında kendi çalışma alanlarıyla ilgili olarak kullanımlarına olanak sağlanmıştır. 2004-2005 yıllarında gerçekleştirilen proje kapsamında “Toprak Analizi ve Gübreleme ile Hayvan Sağlığı ve Yetiştirme” konularında, 200 kadın ve 400 erkek üretici birer hafta boyunca köylerde 20’şer kişilik gruplar halinde bilgi teknolojileri ve bilgisayar kullanmayı öğrenmişlerdir. Söz konusu proje ile Türkiye‟de kırsal kadın ve erkeklerin projeli olarak ilk kez bilgisayar kullanmalarına, internet hakkında bilgi sahibi olmalarına ve bilgisayarda tarımsal amaçlı uygulamalar yapmalarına olanak sağlanmıştır. 

 

Sonuç ve öneriler

Sonuç olarak; günümüzde tarımın artan stratejik önemi nedeniyle tarımda modernizasyon çalışmaları hız kazanmıştır. Ancak ülkeden ülkeye değişmekle birlikte modernizasyon için gerekli olan şartların oluşturulmasında güçlükler bulunmaktadır. Bu kapsamda sahip olunan ve hedeflenen teknolojik düzey arasındaki makas, yapılacak işlemlerin içeriğini ve hacmini belirleyecek niteliktedir. Dolayısıyla gerekli fiziki ve yasal gereklilikler yanında söz konusu teknolojileri kullanacak olan çiftçilerin ve diğer ilgili paydaşların yenilikleri benimseme tutum ve alışkanlıklarının değişim sürecin hızlandırıcı veya yavaşlatıcı etkiler yapması kaçınılmazdır.

Buna göre Türkiye; ilk olarak insan kaynağının donanımına yönelik konuları öne almalı ve  tarımın modernizasyonu sürecinde öncelikle üretilmiş mevcut teknolojileri tüm alanlarda hakim kılarak verimlilik ve kalite artırıcı, maliyet düşürücü sürdürülebilir uygulamaları yaygınlaştırmalıdır. Bununla birlikte Türkiye özellikle yerli yazılımlar ve dijital teknolojik araçlar üretilmesi üzerinde yoğunlaşmalı ve söz konusu teknolojilerin uygun ve seçilmiş doğru alanlarda kullanımını yaygınlaştırmak üzere çalışmalıdır. Bu şekilde akıllı tarım uygulamalarının yani tarımda endüstri 4.0 uygulamalarının tarım sektörünün gelişimine ve kırsal nüfusun refah düzeyinin artışına katkı sağlaması beklenebilir.

 

  Bu yazı 134 defa okunmuştur.
  FACEBOOK YORUM
Yorum
  YAZARIN DİĞER YAZILARI
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Medipol Başakşehir 18 11 2 5 26 10 38 +16
2 Galatasaray 18 9 4 5 36 21 32 +15
3 Yeni Malatyaspor 18 9 4 5 29 18 32 +11
4 Kasımpaşa 17 9 6 2 37 28 29 +9
5 Trabzonspor 18 8 5 5 34 26 29 +8
6 Beşiktaş 18 8 5 5 31 24 29 +7
7 Atiker Konyaspor 18 7 4 7 25 21 28 +4
8 Antalyaspor 18 8 6 4 19 21 28 -2
9 Sivasspor 18 6 6 6 24 25 24 -1
10 Göztepe 18 7 10 1 20 22 22 -2
11 Bursaspor 17 4 4 9 17 17 21 0
12 Alanyaspor 18 6 9 3 15 22 21 -7
13 Kayserispor 18 5 8 5 15 25 20 -10
14 MKE Ankaragücü 18 6 10 2 17 32 20 -15
15 Akhisarspor 18 4 9 5 20 29 17 -9
16 BB Erzurumspor 18 3 8 7 17 24 16 -7
17 Fenerbahçe 17 3 7 7 16 24 16 -8
18 Çaykur Rizespor 17 1 7 9 19 28 12 -9
Takım O G M B A Y P AV
1 Gençlerbirliği 8 7 0 1 19 2 22
2 Denizlispor 9 6 1 2 18 6 20
3 Ümraniyespor 10 6 3 1 15 10 19
4 Altınordu 10 5 2 3 15 7 18
5 Hatayspor 10 5 2 3 14 6 18
6 Eskişehirspor 10 4 1 5 10 8 17
7 Osmanlıspor FK 10 5 4 1 12 10 16
8 Adana Demirspor 10 4 3 3 15 9 15
9 Gazişehir Gaziantep FK 10 4 4 2 14 9 14
10 İstanbulspor 8 4 2 2 15 14 14
11 Adanaspor 8 3 2 3 11 7 12
12 Balıkesirspor Baltok 8 3 3 2 7 8 11
13 Giresunspor 8 3 4 1 10 11 10
14 Boluspor 8 2 3 3 9 9 9
15 Afjet Afyonspor 9 2 4 3 12 15 9
16 Elazığspor 8 2 4 2 11 14 8
17 Altay 8 2 5 1 8 10 7
18 Kardemir Karabükspor 9 0 7 2 5 19 2
Takım O G M B A Y P AV
1 Tuzlaspor 10 8 1 1 22 4 25
2 Manisa BBSK 8 7 0 1 21 3 22
3 Menemen Belediyespor 10 6 1 3 23 13 21
4 Fatih Karagümrük 9 6 1 2 20 8 20
5 Şanlıurfaspor 8 5 0 3 11 5 18
6 Sivas Belediyespor 10 5 3 2 17 13 17
7 Kırklarelispor 10 4 2 4 15 10 16
8 Pendikspor 8 4 1 3 15 11 15
9 Tarsus İdman Yurdu 8 4 2 2 16 14 14
10 Etimesgut Belediyespor 8 3 1 4 10 8 13
11 Kahramanmaraşspor 10 4 5 1 8 12 13
12 Darıca Gençlerbirliği 9 3 3 3 8 6 12
13 Zonguldak Kömürspor 9 3 3 3 8 9 12
14 Bak Spor 9 2 3 4 9 14 10
15 Konya Anadolu Selçukspor 8 1 2 5 12 15 8
16 Bandırmaspor 8 2 4 2 7 10 8
17 Tokatspor 10 2 6 2 8 13 8
18 Fethiyespor 10 1 4 5 7 14 8
Takım O G M B A Y P AV
1 Nevşehir Belediyespor 9 5 0 4 22 10 19
2 Tire 1922 9 5 0 4 14 6 19
3 Şile Yıldızspor 8 6 2 0 21 6 18
4 Nazilli Belediyespor 8 5 0 3 17 7 18
5 Karaköprü Belediyespor 9 5 2 2 17 10 17
6 Hekimoğlu Trabzon 8 5 1 2 11 6 17
7 Silivrispor 9 5 3 1 11 5 16
8 Ergene Velimeşe 9 4 2 3 13 9 15
9 Artvin Hopaspor 9 3 1 5 9 4 14
10 Kozan Belediyespor 9 3 1 5 10 7 14
11 Gebzespor 9 3 2 4 11 6 13
12 Yomraspor 8 3 1 4 9 7 13
13 Batman Petrolspor 8 3 2 3 10 10 12
14 Büyükçekmece Tepecikspor 8 3 4 1 9 11 10
15 Erzin Belediyespor 8 2 3 3 12 10 9
16 Erbaaspor 8 0 4 4 4 8 4
17 Körfez Spor Kulübü 8 0 6 2 5 18 2
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 21/01/2019 Bursaspor vs Fenerbahçe
 21/01/2019 Kasımpaşa vs Çaykur Rizespor
 25/01/2019 Beşiktaş vs BB Erzurumspor
 26/01/2019 Kayserispor vs Bursaspor
 26/01/2019 Göztepe vs Galatasaray
 27/01/2019 Çaykur Rizespor vs Akhisarspor
 27/01/2019 Atiker Konyaspor vs Antalyaspor
 27/01/2019 Sivasspor vs Trabzonspor
 28/01/2019 Fenerbahçe vs Yeni Malatyaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 21/01/2019 Elazığspor vs Adanaspor
 25/01/2019 Gençlerbirliği vs Altınordu
 26/01/2019 Denizlispor vs Adana Demirspor
 26/01/2019 İstanbulspor vs Gazişehir Gaziantep FK
 27/01/2019 Boluspor vs Elazığspor
 27/01/2019 Altay vs Afjet Afyonspor
 27/01/2019 Giresunspor vs Osmanlıspor FK
 27/01/2019 Balıkesirspor Baltok vs Eskişehirspor
 28/01/2019 Adanaspor vs Ümraniyespor
 21/01/2019 Elazığspor - Adanaspor Adanaspor ligde deplasmandaki son 5 maçında hiç kazanamadı  Elazığspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 26/01/2019 Pendikspor vs Zonguldak Kömürspor
 27/01/2019 Şanlıurfaspor vs Kahramanmaraşspor
 27/01/2019 Bandırmaspor vs Sivas Belediyespor
 27/01/2019 Darıca Gençlerbirliği vs Menemen Belediyespor
 27/01/2019 Etimesgut Belediyespor vs Bak Spor
 27/01/2019 Fatih Karagümrük vs Tuzlaspor
 27/01/2019 Konya Anadolu Selçukspor vs Fethiyespor
 27/01/2019 Manisa BBSK vs Kırklarelispor
 27/01/2019 Tarsus İdman Yurdu vs Tokatspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 26/01/2019 Yomraspor vs Karaköprü Belediyespor
 27/01/2019 Batman Petrolspor vs Silivrispor
 27/01/2019 Erzin Belediyespor vs Tire 1922
 27/01/2019 Hekimoğlu Trabzon vs Gebzespor
 27/01/2019 Büyükçekmece Tepecikspor vs Nevşehir Belediyespor
 27/01/2019 Körfez Spor Kulübü vs Kozan Belediyespor
 27/01/2019 Nazilli Belediyespor vs Artvin Hopaspor
 27/01/2019 Şile Yıldızspor vs Ergene Velimeşe
 27/01/2019 Büyükçekmece Tepecikspor - Nevşehir Belediyespor Nevşehir Belediyespor ligdeki son 8 maçında hiç kaybetmedi  Nevşehir Belediyespor yenilmez
HABER ARŞİVİ
GAZETEMİZ
Tüm Anketler
AĞRI BELEDİYESİ ÇALIŞMALARINI NASIL DEĞERLENDİRİYORSUNUZ
Bu anket'e Üye Girişi yaparak oy kullanabilirsiniz.
ŞANS OYUNLARI
BİZİ TAKİP EDİN
  • YUKARI